Introspectie
Ik vind het naïef als je denkt dat we nu met een totaal nieuwe groep regeringsleiders te maken hebben. Wees maar boos op me omdat ik het zo rechtuit zeg. Ik heb weinig medelijden met naïviteit dus deert me die boosheid niet.
Hoe zij onze economie willen redden is catastrofaal fout. Vooral op lange termijn, maar ook op korte termijn. Ik zal uit de doeken doen waarom ik dat denk.
Hoe de mens reageert bij spellen zoals ‘prisoners dilemma’ legt dit uit. Zo las ik onlangs het boek van Jan Verplaetse: Het morele instinct. Niet enkel in dit boek maar ook in The Selfish Gene door Richard Dawkins wordt het spel ‘prisoners dilemma’ uitvoerig beschreven. Psychologen, biologen en met Jan Verplaetse kennelijk nu ook moraal filosofen lijken de laatste decennia bijzonder geïnteresseerd in dit spel, en welke invloed het heeft op onze wereld. Die zou immers niet gering zijn. De Belgische politiek zou er goed aan doen een paar zulke boeken te lezen, vind ik.
De strategie van onze regering lijkt te zijn om mensen die uit zichzelf geen vertrouwen in economie hebben nog minder vertrouwen hierin te doen krijgen: De aandeelhouders van Fortis worden bestempeld als domme speculanten die maar niet moeten zeuren dat ze geld verloren hebben. De spaarders zijn immers superieure edel dieren die ten alle tijde moeten beschermd worden. Misschien zijn het vooral “die spaarders” die op een partij als de CVP, pardon ik bedoel de CD&V, stemmen? Ik dacht toch dat hun publiek gevarieerder was dan dat? Misschien heeft de partij dit zelf niet goed door?
Het mag duidelijk zijn dat dit voor een beschadiging in het vertrouwen over de Belgische economie van veel van onze burgers zal zorgen: onze regering koos ervoor de economie bij het minste als een baksteen te laten vallen. Door aandeelhouders te beschimpen en de spaarders als dé moraalridders van onze samenleving aan te duiden. Wie wil er nog aandeelhouder van een Belgische firma zijn in 2009? Wie wil er na dit jaar nog meehelpen aan de economie van ons land stevig te houden? Ik denk dan vooral ook aan buitenlandse investeerders die nu analyseren hoe onze regering reageert.
Deze beschadiging zal jaren en misschien zelfs generaties nodig hebben om te herstellen. Vergeet niet dat het vertrouwen in de markten en de wilskracht van terug te willen samenwerken, na een tweede Wereld Oorlog vol geweld, ervoor gezorgd heeft dat wij nog steeds welvaart kennen na de crisis van de jaren dertig. Hoewel uranium leveringen aan het Manhattan project en daardoor een vroege toegang tot kernenergie er waarschijnlijk meer mee te maken heeft gehad ging dat ook op voor de Belgische economie. Want echte investeerders zijn Belgen nooit geweest. Toch?
Ondertussen heeft onze politiek ervoor gekozen om onze energiemarkt aan Frankrijk te geven. Veel meer dan een Franse kolonie is België dan ook niet meer moest Fortis toch aan PNB Paribas geschonken worden. Tja, verkopen noem ik dat niet. Verkopen wil zeggen dat je iets in ruil krijgt dat voor jezelf evenwaardig is in waarde. Eventueel met een klein verlies. Spreek je over iets terugkrijgen dat 98% minder veel waard is, dan noemt men dat “schenken”. Misschien dat Reynders en Leterme niet goed begrijpen wat “evenwaardig in waarde” juist betekent, natuurlijk? Misschien juist wel, voor hun eigen zal die deal wel interessant geweest zijn vermoed ik zeer sterk. Zo’n politiekers hebben we nodig, hé?
Moest je ervan overtuigd zijn dat PNB Paribas als meerwaarde “zekerheid voor de spaarders” geeft: welnu, die bank ligt ook bijna op zijn buik. Tot zover uw meerwaarde.
Dat banken, politiek, officiële instellingen en media Fortis aandelen als zeer betrouwbaar bestempelden gedurende jaren, en dat een hele generatie mensen uit ons land hier bijzonder veel geld in investeerden, dat moet maar in het belachelijke getrokken worden. Want de spaarders die moeten gered worden! Die had je dus ook kunnen redden door die bank te nationaliseren. Zoals andere landen in Europa hebben laten zien.
Door onze economie aan Frankrijk te geven (de bank én energiemarkt!) laat je hun erover beslissen of zij jobs hebben in Frankrijk of wij jobs hebben in België. Met een beetje logica begrijpt een mens dat Frankrijk eerst aan zichzelf zal denken. Moest je logica dit toch niet verwerken, gebruik dan de geschiedenis om het te leren inzien.
Van introspectie gesproken, wanneer Yves Leterme het woord “spaarders” uitspreekt komt tegenwoordig zelfs een vorm van morele walging bij mezelf op. Ik wacht af hoe de volgende dit zal aanpakken in de media. Of dacht je dat ik Van Rompuy gratis krediet ging geven?
Onderzoekt toont aan dat wanneer men het spel ‘truster’ speelt met studenten als spelers, dit spel is een variatie op ‘prisoners dilemma’, en dat wanneer er één van de spelers een student economie is, dat dit ervoor zorgt dat de andere spelers minder coöperatief zullen spelen. Ze zullen met andere woorden vaker ‘defective’ spelen tegen elkaar. Dit is enkel en alleen omdat de andere studenten vermoeden dat de student economie de irrationaliteit van samenwerken vaker zal misbruiken dan een ander type student. Daardoor gaan ze zelf ook minder samenwerken. Het lijkt na onderzoek dat de Homo economicus minder coöperatief speelt bij zulke spellen.
Het klopt dat dit een te eenvoudige abstractie van economie is. Ik geloof echter dat samenwerking en vertrouwen, of die twee nu irrationeel zijn of niet, de hoeksteen van onze Westerse welvaart is. Zonder samenwerking verandert de samenleving in een samenleving die moet investeren in een geweldmoraliteit. Het eenvoudige feit dat wij er bv. vertrouwen in hebben dat aandelenmarkten zullen blijven opbrengen zorgt ervoor dat ze dat inderdaad ook gaan doen. Het geheel is immers meer dan de onafhankelijke delen. Met duizenden mensen hun kleine bijdrage kunnen we een bedrijf aan. Ieder individu in die grote groep mensen, kan niks. De delen kunnen afzonderlijk niets tenzij ze gaan samenwerken.
En wanneer ze dat gaan doen, geraken we er als mens zelfs mee op de maan.
Wat onze regering gedaan heeft is, in plaats van hun taak uit te voeren en niet te discrimineren, vooral aandeelhouders te viseren. Zij moeten de buffer opvangen. Zij moeten ervoor betalen. Dit zal ervoor zorgen dat enkel nog de Homo economicus zichzelf zal bezig houden met de Belgische aandelenmarkten.
Een resultaat hiervan kan zijn dat onze hele economie én het vertrouwen in de Belgische aandelenmarkten beschadigd zal geraken. Waardoor zelfs op lange termijn, in tegenstelling tot andere landen in Europa waar de regering niet zo fel tegen de beleggers reageerde, onze Belgische welvaart zal moeten inboeten.
Wij zouden op straat moeten komen om te eisen achter nieuwe verkiezingen.
Eigenlijk zijn wij kiekens, en daardoor verdienen we misschien niet beter. Ik heb immers weinig medelijden met naïviteit. Dit deert me echter wel.